|
......................................................................................................................................................
Głosy krytyki:
“Ludziojad” to powieść w konwencji łotrzykowskiej – przygodowa, brawurowa, nonszalancka, z charakterystycznym humorem i dystansem podmiotu do innych i do siebie. Styl jej mocno jest zanurzony w stylistyce Gombrowicza – kpina, hiperbola językowa, powtórzenia, ironia, etc.
Związki z problematyką Gombrowicza też istnieją, choś w węższym zakresie. Podobny jest obrazoburczy stosunek do bogoojczyźnianych obsesji. Gombrowiczowska “kupa” u Muszera idzie na żywioł. “Ludziojad” to busz, obficie zasadzony w twórczej ekstazie.
Ewa Borkowska
TOPOS
“Ludziojad” jest powieścią o spotkaniu nieznanych światów. Kiedy uprowadzony z PGR-u samolot do rozsiewania nawozów ląduje na pustyni, musi oczywiście spotkać ludożerców obwieszonych naszyjnikami z ludzkich piszczeli i posługujących się językiem złożonym wyłącznie ze słowa “chrum”, a później obdarzone ognistym temperamentem Amazonki (jedna z nich nosi typowo “tubylcze” imię Umma-Gumma) w wiadomych celach uprowadzają mężczyzn. Nieuniknione jest też pojawienie się łowców niewolników – ale o tym później. Na razie bohater – jak na białego człowieka przystało – ma do wypełnienia “misję cywilizacyjną” wobec “tubylców”. Ponieważ jednak jest to biały człowiek przybyły z państwa o nazwie PRL, rozpoczyna tę misję od integrowania ich (czy może kształtowania jedności moralno-politycznej?) przy pomocy pieśni masowych z “Międzynarodówką” na czele, a następnie wprowadza reglamentację (najpierw dzid bojowych, potem ludzkiego mięsa z kotła).
Za sprawą łowcy niewolników bohater-narrator trafia w końcu do zupełnie innego świata, reprezentowanego przez jego nabywcę, farmera Franka Angera, który “rano mówił tak raczej z niemiecka, w południe z francuska, a po południu tak jakby z angielska”.
Polskość wlecze się za bohaterem w dwóch postaciach: w formie stereotypów, poprzez które postrzega nieznaną rzeczywistość, i w jego języku. Często co wypowiedć, to strawestowany cytat – od krakowiaków i “szła dzieweczka do laseczka”, poprzez trzech wieszczów i Żeromskiego aż po zbitki słowne z “Trybuny Ludu”. Bohater Muszera szarpie się z cyłym tym przytarganym znad Wisły bagażem po gombowiczowsku, ale z większą dezynwolturą, bardziej na wesoło – bawiąc się słowami, cytatami, stereotypami jak żongler kulkami.
A.Grabowski, St. Truchan
SZANSA i TY
......................................................................................................................................................
|
